• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
Almanca/Deutsch
Site Haritası
Üyelik Girişi

İsmin Halleri/Deklination

İsmin çekim şekilleri - Deklinationsarten

   İsimler cümlede çeşitli hallerde kullanılırlar ve genelde tekil ve çoğul olabilirler. Yani hal ve sayıya göre çekime uğrarlar. Fakat tek bir kurala göre değil de, farklı çekim çeşitleri (hal şekilleri) vardır. İsimler, en çok tekil "Genitiv" (ismin -nın, -nin hali) ve çoğul şekilleri oluşturulan ayrılık gösterirler. ("Genitiv" tekil şekli ile "Nominativ" - yalın hal'in çoğu şekli genelde sözlüklerde belirtilmiştir). Bu şekillerin oluş biçimine göre iki temel çekim şekli ayırt edilir:

İsimlerin "kuvvetli" çekim şekli ("starke Deklinationsart") belli isimlerin, çok sayıda çeşitli şekiller alabildiği anlamına gelir.

İsimlerin "zayıf çekim şekli ("schwache Deklination") belli isimlerin, sadece belli bir son ek alabildiği anlamına gelir. Bu iki hal belirlemelerin özellikleri:

 

İsmin kuvvetli çekim şekli -"starke Deklination"

Eril ve eşyaya ait isimlerin "Genitiv" (ismin -nın, -nin hali) teşkil şekli "-es / -s" alır.

Çeşitli çoğul şekilleri vardır

İsmin zayıf çekim şekli -"schwache Deklination"

Eril isimlerin tekil şekli ("Nominativ" - yalın hal dışında): "-en" alır.

Çoğul şeklinde sadece "-en" son ekini alırlar.

 

İsimlerin kuvvetli çekimi "starke Deklination"

Nominativ- yalın hal ,

Genitiv- ismin "-nın,-nin" hali

Dativ- ismin "-e"hali

Akkusativ- ismin "-i" hali

 

Singular

Tekil

MASKULINUM

Eril

NEUTRUM

Nötr

FEMININUM

Dişi

PLURAL

Çoğul

Nominativ

der Tisch
ein
Tisch

das Fenster
ein
Fenster

die  Tasche
eine
Tasche

die Tische
Tische

Akkusativ

den Tisch
einen
Tisch

das Fenster
ein
Fenster

die Tasche
eine
Tasche

die Tische
Tische

Dativ

dem Tisch
einem
Tisch

dem Fenster
einem
Fenster

der Tasche
einer
Tasche

den Tischen
Tischen

Genitiv

des Tisches
eines
Tisches

des Fensters
eines
Fensters

der Tasche
einer
Tasche

der Tische
 −

 

 

İsmin "-nin" hali - Das Genitiv-s*""" Eril ve cansız varlıkların "Genitiv" tekil şekillerinin

kısmen "-es" kısmen de "-s" ile yapılmaları, öncelikle fonetik nedenlerden kaynaklanır.

"-es" son eki, sonu "-s", "-ss", "-x", "-z", "-tz" ile biten isimlere takılır:

der Architekt dieses Hauses. - Bu evin mimarı.

Die Ufer des Flusses. - Nehirin kıyıları.

Der Knöchel des linken Fusses. - Sol ayağın bilek kemiği.

Die Grösse des Gebäudekomplexes. – Yapı kompleksinin büyüklüğü.

Sıkça son hecesine vurgu yapılan çok heceli isimlerde ve "-s" ara bağı ile oluşan birleştirmelerde :

Die Höhe des Betrages. - Meblağın miktarı.

Die Dauer seines Besuches. - Onun ziyaretinin süresi.

Die Öffnungszeiten des Gesundheitsamtes. – Sağlık dairesinin çalışma saatleri.

"-s" son ekini, sonu "-el", "-em", "-en", "-er", "-chen", "-lein"

ile biten isimler alır.

Die Federn des Vogels. - Kuşun tüyleri.

Die Pflege des Gartens. - Bahçenin bakımı.

Die Tätigkeit des Lehrers. - Öğretmenin işi.

Die Mutter des Mädchens. - Kızın annesi.

Genelde, sonu sesli bir harf ya da sesli harf + "-h" ile biten isimlerde:

Die Behandlung seines verletzten Knies. – Yaralı dizinin tedavisi.

Die Errichtung eines Neubaus. - Yeni binanın yapımı.

Der Abdruck des Schuhes. - Ayakkabının izi.

Sıkça, son hecesine vurgu yapılmayan çok heceli isimlerde:

Am ersten des Monats. - Ay'ın birinde.

Die Genehmigung ihres Antrags. – Dilekçesinin kabulü.

Am Ende des Urlaubs. - Tatilin (iznin) sonunda.

Auf S. 10 dieses Lehrbuchs. - Bu ders kitabının Onuncu sayfasında.

 

Bunun dışında "-e" ile olan ve "-e" olmayan biçimler mümkündür. Eskiye göre günümüzde ek'siz olan şekiller kullanılır:

Am nächsten Tag(e), im Bett(e), auf dem Weg(e), vor

dem Haus(e), zu seinem Freund(e).

Sadece belli sabit ifadelerde "Dativ-e" geniş anlamda kullanımını korumuştur:

in diesem Sinne - bu anlamda,

im Laufe der Zeit - zaman içersinde,

im Grunde (genommen) - esasen/esas olarak,

dem Wohle des Volkes dienen - halkın çıkarlarına hizmet etmek,

 Zayıf çekim şekli- Die schwache Deklination

 

Kasus

Singular

Tekil

Plural

Çoğul

Singular

Tekil

Plural

Çoğul

Nominativ

YalınHal

der Bär

die Bären

der Bauer

die Bauern

Akkusativ

İ - Hali

den Bären

die Bären

den Bauern

die Bauern

Genitiv

İn- Hali

des Bären

der Bären

des Bauern

der Bauern

Dativ

E- Hali

dem Bären

den Bären

dem Bauern

den Bauern

 

 Üçüncü cins ("das") isimlerin bu tür çekimleri (hal belirlemesi) yoktur.

Öncelikle konuşma dilinde, eril ("der") isimlerin zayıf" çekim şekillerinde sıkça "Dativ" ve "Akkusativ" hallerindeki "-en" son eki atılmaktadır:

"Am Automaten" yerine "am Automat" / "einen Elefanten" yerine "einen Elefant" denilmektedir.

Yani bu kelimelerin kuvvetli çekimleri yapılmaktadır.Buna uygun alarak da bazen bu gibi kelimelerin "Genitiv" şekilleri "-s" ile yapılmakladır:

"Die Mütze des Buben" yerine "des Bubs" kullanılmaktadır.

Bütün bu şekildeki kullanımlar doğru değildir.

Üçüncü cins isim ("das" gerektiren isimler) "Auge" ve "Ohr" ve -Genitiv tekil şeklinde sadece "-s" alan - "-or" ile bitip, "der "Artikeli'ni gerektiren örneğin "Doktor", "Professor", "Direktor","Autor" gibi isimler de aynı çekime (hal belirlemesine) tabidir.

"Buchstabe" kelimesinin çekim şekli de daha farklı, karışık olarak

görülür: des Buchstabens, die Buchstaben. "Herz" kelimesi aynı şekilde çekilir des Herzens, die Herzen.

 

Kasus         Singular     Plural                            Singular     Plural

Nominativ    das Auge      die Augen              das Ohr        die Ohren

Akkusativ     das Auge      die Augen              das Ohr        die Ohren

Genitiv         des Auges     der Augen              des Ohr(e)s  der Ohren

Dativ           dem Auge     den Augen             dem Ohr       den Ohren

 

*- -" Bazı "der" Artikel'i gerektiren (eril) isimlerin, iki tür "Nominativ" - yalın hal şekli vardır: "-e" ile biten ve "-en" ile biten isimler. Aşağıdaki liste günümüzde daha sık kullanılan şekilleri gösterir:

Daha sık kullanılan şekiller

der Friede

der Funke

der Gedanke

der Glaube

der Haufen

der Name

der Samen

der Wille

Nadir kullanılan / eskimiş şekil

der Frieden

der Funken

der Gedanken

der Glauben

der Haufe

der Namen

der Same

der Willen

Her iki şeklin "Genitiv - tekil" hali "-ns" son ekini alır, geri

kalan hallerin tamamı "-n" ile biter.

Bazı isimler, tekil halde hem güçlü, hem de zayıf çekilir

 

Özel isimlerin çekimi

Şahıs isimleri (ad, soyad ve akrabalık ifadeleri), günümüzdeki Almanca'da bütün hallerde çekilmez. Sadece "Genitiv" halinde Artikelsiz kullanıldıklarında, "-s" son

ekini alırlar. Bu son ek, bütün isimler için aynıdır (dişil isimler de dahil):

Michaels Geburtstag, Michaels Freunde, Schillers Dramen, die Rede Schmidts, in Meyers Lexikon,Mutters Bruder.

Birden fazla isim olursa, son belirtilen isim, "Genitiv" halinde,"-s" son ekini alır:

Eva Marias neues Kleid., Ulrich Beckers Sieg, das Geburtshaus Ludwig van Beethovens, die Werke Johann Wolfgang von Goethes.

 

"-(s)s", "-x", "-z", "-tz" ile biten isimlerin "Genitiv" hallerinde,"-s" son eki yerine bir apostrof kullanılır, ya da "Genitiv"kullanımı yerine "von" "Präposition"u ile başka bir ifade şekli kullanılır:

Thomas' Fahrrad. / Das Fahrrad von Thomas.

Grass' neuester Roman. / Der neueste Roman von Grass.

Johann Strauss' Walzer. / Der Walzer von Johann Strauss.

Fritz' Leistungen. / Die Leistungen von Fritz.

Günümüzde Artikel ile belirtilen özel şahıs isimlerinin "Genitiv" şeklinde genel olarak "-s" son eki getirilmez:

Die Krankheit des kleinen Stefan.

Das Leben der Elisabeth von Thüringen.

Die Heldentaten des jungen Siegfried.

"Herr" kelimesi her zaman çekilir. "Herr" – bay  kelimesinin "Genitiv", "Dativ" ve "Akkusativ" tekil şekli "Herrn" dir:

Herrn Dr. Baiers Praxis.


Yorumlar - Yorum Yaz