• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
Almanca/Deutsch
Site Haritası
Üyelik Girişi
Alman Edebiyatı

Alman edebiyatı, Orta Avrupa'da yaşayan Almanca konuşan toplulukların edebi yaratısıdır. Almanya, Avusturya, İsviçre ve bunların yanındaki Alsas (Fransa), Bohemya (Çek Cumhuriyeti) ve Silezya (Polonya) gibi bölgelerdeki çalışmaları kapsar.

Alman Edebiyatının Yapısı ve Özellikleri
Diger Avrupa edebiyatlarıyla karşılaştırıldığında Alman Edebiyatı diğerlerine oranla daha fazla yerel farklılık gösterir. Bunun sebeplerinden biri, 1800'lerde Berlin'in ortaya çıkmasına kadar, Almanca konuşan toplulukların Fransa'nın Paris'i ya da İngiltere'nin Londra'sı gibi bir başkentinin olmamasıdır. Dahası, Almanya uzun süre ayrılıklar ve bölünmeler yaşamıştır. Bu tip bölünmeler, 1600'lerdeki din savaşları boyunca ve 1900'lerin ortasında başlayan Soğuk Savaş döneminde sıklıkla yaşanmıştı.

Almanya, Reform denen dini hareketin merkezi olması nedeniyle 1500'lerde Protestanlık'ın ortaya çıktığı yerdir. Reform, kişinin içsel ruhani özgürlüğünü vurguluyordu. Alman edebiyatını şekillendiren içsellik ve felsefi yansıma da bu tip bir ruha sahiptir.

Erken Alman Edebiyatı
MS.1000 yıllarında Germen kabileleri şimdiki Almanya'ya kuzey Avrupa üzerinden göç etmislerdi. Bu kabileler, nesilden nesile, besteledikleri baladları ve hikayeleri anlatırlardı. Göçler yaklasik MÖ.800 civarında sona erdi. O zamanlarda manastırlar eğitim ve edebiyatın merkezi halindeydiler. Rahipler, İncil ve Hristiyan efsaneleri üzerine kurdukları şiir ve hikayeleri yayıyorlardı. Anonim bir destan olan The Savior (yaklaşık 820-840), İsa'yı bir Sakson lideri olarak resmeder. Rahip Otfrid von Weissenburg, adıyla bilinen ilk Alman yazardır ve şiir kafiyeleriyle The Book of Gospels (863-871 arasında bitirilmiştir) kitabını yazmıştır.

Rahipler aynı zamanda eski kahramanlık destanlarını kaydetmeye ve zamanlarının feudal lordlarını yücelten yenilerini yazmaya baslamışlardı. Almanca yazılmış bu kahramanlık hikayelerinden günümüze ulaşan Hildebrandslied, bir baba ile oğlu arasindaki savaşı anlatır. MS 9. yüzyılda, Germen destanı "Güçlü Elli Walther", sonradan bir Latin efsanesi olan Waltharius'a dönüşmüştür. St. Gallen'de bir rahip olan Notker Labeo, Romalı filozof Boethiues ve Eski Yunan filozofu Aristo'nun yapıtlarından bazılarını Almanca'ya cevirmiştir.

Birinci Altın Cağ (1150-1250)

Alman Destanları
Alman destanları birinci Altın Cağdaki ana edebi ürünlerdir. Bunların en ünlüsü 12000 dizelik intikam, ihanet ve sadakati anlatan büyük olasılıkla Passau, Avusturya'da yazılan Nibelungların Sarkıları (Nibelungenlied)'dir.

Romans
Kahramanlar ve asil gerçekleri anlatan Romans (Romance), bu dönemdeki baska bir ana edebi yazın biçimidir. Antik edebiyatın başyapıtları olarak sayılan önemli romanslar Wolfram von Eschenbach'in Parzival'i (1200-1210), Gottfried von Strassburg'un Tristan ve Izolde'sidir (13.yy basları). Parzival, uzun sure şövalye olmak için uğraşan ama bunun için uzun yargılamalardan geçen ve sonunda Kutsal Toprakların kralı olan birisidir. Tristan ve Izolde'de Gottlieb, aşkları ölümleriyle biten iki gencin aşkını anlatır.

Şövalye Edebiyatı ve Minnesang
Eski Alman Edebiyatı dönemine damgasını vuran bir başka şey de Şövalye Edebiyatı'dır. Bir şövalyenin tek özelliği savaşması değildi. Şövalye beğenisi yüksek olan,sanat ve edebiyatla uğraşan bir insandı. Minnesanglar onların elinden çıkmıştır. Bu Minnelerin cogu, ask ve kavalyeligi anlatan Fransiz troubadorların sarklilarının lirik sairlerini taklit etmislerdir.

Kadına duyulan aşk anlatılmaktadır. Burada anlatılan kadın,saray kadınıdır. En ünlü troubador Walther von der Vogelweide'dir. Sair, traubadorların samimiyetsiz ve soguk siirlerini sicak ve orijinal ask yorumlamalarına cevirmiştir. Walther'in aynı zamanda o dönemde Papalikla uzun süren güc savasina giren Orta Avrupa'daki Germen asilli Kutsal Roma Imparatoru'nu oven ve savunan eserleri de vardir.

Altın Cağlar Arasi (1250-1750)

Popüler Edebiyat Dönemi
1250'den 1600'e kadarki bu dönem Alman sehirlerine artan ticari büyüme ve zenginlik getirmisti ve yeni bir ekonomik-sosyal sinif olan Orta-sinif ortaya cikmisti. Orta-sinif kültürel liderligi ele gecirmisti. Bu askin aristokrat tanimi orta sinif gerçekligi, taslamasi ve ciddiyetine yol acmiştir. Bahcivan Wernherin Meier Helmbrecht'i (yaklasik 1250-1280) gibi destanlar, şövalyeligin düsüsünü anlatmaktaydilar. Pratik dersleri ögretmek için fabllar önem kazandi ki bunları satirik destan Tilki Reynard (1487), Sebastian Brant'in ahlaki ve satirik siiri Aptallar Gemisi (1494), ve komik hikayeleriyle Till Eulenspiegel'de görürüz (1500). Nüremberg'li ayakkabi ustasi Hans Sachs, antik sarkiciları taklit ederek yüzlerce oyun ve sarki yazmıştır. Redentin Easter Play (1464) ve Oberammergau Passion Play (1634) gibi dini oyunlar, dinsel duyguları saf mizahla birlestirmiştir.

Rönesans, Almanya'ya, insanların d¸nyevi yeri ve dogasini anlama vurgusunu getirdi. Bu entellektüel alim humanizm olarak bilinir. Alman Rönesansi'nin hümanizmi Avrupa tarihindeki en önemli degisim hareketlerinden birine, Reform'a yol acmiştir.

Alman Hümanizmi
1350 yılında üniversitelerin kurulmasiyla Bohemya'da baslamisti. Bu dönemim en bilinen Alman eseri, Johannes von Tepl (Johannes von Salz olarak da bilinir) tarafindan yazılan ve ölümle vasat bir ciftci arasindaki diyalogu anlatan Bohemyali Ciftci'dir (1400). Hümanizm, doruk noktasina 1480'den 1530'a kadar geçen sure içindedir. Insanlik için yeni idealler arayisi içinde hümanistler Eski Yunan'in tarih ve felsefesini kesfe ciktilar. Eserlerinin cogunu Almanca'dan cok Latince yazdilar. En ünlü Alman hümanistleri, İbranice'nin önde gelen ustalarından Johannes Reuchlin ve Reform'u baslatmada Martin Luther'in bas yardimcisi Philipp Melanchton'dur.

Reform
1517'de baslayan Reform hareketi, Alman kültür ve yasaminda hala etkisini gösteren bir etki birakmiştir. Reformca etkilenen edebiyatın cogu dinsel yazınlar ve bildirgelerdi. Reform lideri Martin Luther, İncil'i Saksonya Almancasi'na cevirmisti. Luther'in 1534'de bitirdigi Incil cevirisi, Alman edebiyatının en etkileyici olaylarından biridir. Incil'in Kral James versiyonu Ingiliz yazarları ne kadar etkilemisse, Luther'in Almanca versiyonu da Alman yazarları o derece etkilemisti. Bu cevirisinin yanisira Luther daha bircok dini ve politik metinler yazmişti.

Barok Edebiyatı
Barok edebiyatı genellikle fazla sisirilmis ve abartilarla doludur. Barok siiri ise inanc ve caresizlik, maddecilik ve maneviyat, siddet ve erdem gidip gelmiştir. Andreas Griphius, Alman barok caginin en büyük lirik sairi olarak tanimlanir. Ilahi yazarları ise en ünlü Alman ilahilerini bu dönemde yazmıştır.

Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen'ın Simplicissimus (1668)'u cok canli ve gerçekci bir romandir. Alman nüfusunun ücte birinin yasamini yitirdigi Otuz Yıl Savaşları'ndaki (1618-1648) aciyi resmeder. Romanin kahramani Simplicius Simplicissimus, en basta aptaldir ancak aci deneyimlerle zamanla erdem kazanir ve en sonunda dini bir kesis olarak yasamak için dünyadan elini ceker.

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv      4047 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın